Sinh hoạt chuyên đề: Sống cùng trẻ tự kỷ

CHUỖI SINH HOẠT CHUYÊN ĐỀ PHỤ HUYNH

SỐNG CÙNG TRẺ TỰ KỶ

CÂU LẠC BỘ SỐNG CÙNG TỰ KỶ

Mục tiêu:

Tiếp nối chuỗi sinh hoạt chuyên đề “ Sống Cùng Trẻ Tự Kỷ ”, buổi sinh hoạt lần thứ tư nhằm giúp cho cha mẹ hiểu rõ tiến trình phát hiện để có chẩn đoán, tiến trình can thiệp, những bước tiếp theo, nên làm gì, phương hướng ra sao, như thế nào … cho đến khi trẻ trưởng thành, để hướng đến việc giúp con hòa nhập với cộng đồng.

Câu lạc bộ “ Sống Cùng Tự Kỷ ” với tiêu chí tạo điều kiện để các thành viên có cơ hội nâng cao kiến thức, đóng góp tiềm lực để đưa ra chương trình hành động có giá trị, chúng ta sẽ được giao lưu với phụ huynh đã và đang tiếp cận với các phương thức can thiệp trẻ tự kỷ của nước phát triển – Australia – trong đó mô hình “ Phụ Huynh giúp Phụ Huynh ” là mô hình mẫu mà CLB hướng đến.

Báo cáo viên: Bs Hoàng Vũ Quỳnh Trang. BV Nhi đồng 1. Ban điều hành CLBPH Sống Cùng Tự Kỷ

CVTL Nguyễn Thị Tuyết Vân. Chi hội Tâm Lý Trị Liệu. Hội Tâm Lý TPHCM

                        VPTL 40A Yên Đỗ, P1. QBT

Bà Cái Thị Ngọc Thủy. Phụ huynh có con tự kỷ – Điều phối viên nhóm Friendship – các phụ huynh chăm sóc người khuyết tật và gia đình tại Úc. Tư vấn và làm việc với người khuyết tật trên 18 tuổi .

Nội dung chương trình: Trao đổi thông tin và chia sẻ kinh nghiệm về

–          Phát hiện – Tiến trình chẩn đoán.

–          Tiến trình can thiệp – Các phương pháp can thiệp.

–          Sinh hoạt cộng đồng của phụ huynh ở Úc – Việt nam.

Kính mời các quý phụ huynh và hội viên Câu Lạc Bộ đăng ký tham dự buổi tọa đàm

 

HỖ TRỢ TRẺ TỰ KỶ THÍCH NGHI VỚI SINH HOẠT

HỌC ĐƯỜNG VÀ CỘNG ĐỒNG

Tại: Tòa Báo Tuổi Trẻ – Hội trường lầu 4. Địa chỉ : 60A Hoàng Văn Thụ, P.9, QPN  

Thời gian: Từ 8: 30 đến 11: 30 ngày 11/ 01 /2014.

Vui lòng đăng ký trước 08/ 01/2014

Đăng ký qua nhắn tin đến anh Thái Thuận Hào, số 09 18 07 53 73 : Họ tên Phụ huynh, địa chỉ email, số người tham dự.

Hoặc gởi email đến hieutretuky@gmail.com : Họ tên Phụ huynh , số điện thoại, số người tham dự.

Giáo dục độ tuổi nhà trẻ mẫu giáo và bài học từ Nhật Bản

Còn nhớ, sau sự kiện sóng thần kinh hoàng năm 2011, rất nhiều bài báo ca ngợi những đức tính tốt đẹp của người Nhật. Một số đức tính tiêu biểu được nhắc đến là ý thức cộng đồng cao, sự tự lập và tính kỉ luật, ý chí kiên cường. Các bà mẹ có con trong tuổi nhà trẻ mẫu giáo có thể tìm thấy những lời khuyên hữu ích cho mình thông qua những phương pháp giáo dục từ các trường mầm non Nhật Bản.

Mặc quần short vào mùa đông

Đây là một trong những bài học được nhắc đến nhiều nhất trong cách giáo dục cho độ tuổi nhà trẻ mẫu giáo ở Nhật. Vào mùa đông, trẻ em ở các trường mẫu giáo đều mặc đồ ngắn, dù ngoài trời lạnh thế nào đi nữa.

Có một số bà mẹ nước ngoài gửi con ở các nhà trẻ mẫu giáo Nhật khi than phiền với các bà mẹ Nhật rằng con họ hay bị ốm vì ăn mặc phong phanh trong thời tiết như vậy, và họ nhận được câu trả lời rất đáng ngạc nhiên: “Tất nhiên rồi, chúng tôi gửi con đến nhà trẻ để chúng trải qua bệnh tật”. Đây quả là một cách rèn luyện sức khỏe có phần khắc nghiệt nhưng lại rất hiệu quả.

Sự hòa nhập

Trước 9:30 sáng và sau 3:30 chiều, trẻ nhỏ cả trường sẽ cùng chơi đừa thoải mái với  nhau trong sân chơi. Bằng cách này, trẻ phát triển kĩ năng vận động, học hỏi và khả năng giao tiếp xã hội không chỉ bó gọn trong phạm vi lớp mà dễ dàng làm quen với mọi người.

Sự hòa nhập cũng là một tố chất cần được rèn luyện ở tuổi nhà trẻ mẫu giáo

Mỉm cười và cảm ơn

Ở tuổi nhà trẻ mẫu giáo, các trẻ em ở Nhật không học toán, tập viết, nghệ thuật hay âm nhạc quá sức. Chúng cũng không biết nhiểu về tiếng Anh, bơi lội quá với độ tuổi của mình… Điều tiên quyết mà các em cần biết là “mỉm cười” và “cảm ơn”.

Những chiếc giỏ ở nhà trẻ mẫu giáo

Một điều khá ngộ nghĩnh là trẻ mẫu giáo ở Nhật thường có rất nhiều giỏ khi đến trường, ví dụ, giỏ thức ăn, giỏ quần áo…với đủ mọi kích cỡ và màu sắc. Và những chiếc giỏ này, sẽ được xách bởi chính đứa trẻ, chứ không phải là ba, mẹ, ông bà hay bất cứ một vị phụ huynh nào.

Đây là một phần rất quan trọng giúp trẻ phát huy được tính tự lập đồng thời khiến các bé vận động nhanh và khéo léo hơn.

Thay quần áo, giày dép liên tục

Ở trường, trẻ em trong độ tuổi nhà trẻ mẫu giáo ở Nhật Bản có nhiều loại đồng phuc khác nhau: Đồng phục trong lớp học, đồng phục ra chơi, giày dép và trang phục cho những lớp học nghệ thuật… Việc thay quần áo, giày dép được trẻ thực hiện một cách tự thân, không có sự giúp đỡ nào từ phía phụ huynh. Điều này góp phần tạo nên sự sạch sẽ, ngăn nắp cho trẻ.

Theo cách này, ở trường mầm non Việt Nam, bạn cũng có thể chuẩn bị nhiều hơn 2 bộ quần áo cho các hoạt động ở trường mỗi ngày để trẻ giữ vệ sinh tốt hơn.

Các bé gái chơi đá bóng

Khi những đứa trẻ đến giai đoạn giữa tuổi nhà trẻ sẽ bắt đầu được học “nhảy”, tương tự như bài tập thể chất. Khi chúng ở vào năm cuối của tuổi nhà trẻ mẫu giáo, sẽ có một cuộc thi đá bóng giữa các đứa trẻ trong trường và giữa các trường với nhau. Và tất nhiên, các bé gái cũng tham gia cuộc thi này một cách hào hứng.

Nguồn: Hervietnam

Ứng xử thế nào khi con vào tuổi “ổi ương”?

Hòn đá tảng của teen

Có những lúc thấy con ứng xử rất… ‘dở hơi’ nhưng bạn chẳng dễ gì can thiệp vào. Ví như cô con gái 10 tuổi cứ lẵng nhẵng bám theo một cô bạn trong khi cô này tỏ ra kênh kiệu, chả buồn để ý đến con. Hay cậu con trai 14 tuổi hiền lành bỗng dưng muốn “lấy le” với lũ bạn nên phì phèo hút thuốc, văng tục, rồi vênh váo cả với thầy cô. Nên khuyên can hay cứ để con chuốc lấy tai ương và rút ra bài học từ chính lỗi lầm của mình? Nếu muốn khuyên thì phải nói thế nào để con không bị tổn thương, không đâm ra lầm lì hay tuyên bố xanh rờn rằng bố mẹ lạc hậu lắm, chằng hiểu gì cả?

Chủ động khuyên nhủ người khác là một kiểu “cầm đèn chạy trước ô tô” chẳng mấy tác dụng. Càng gian nan hơn khi đi khuyên bảo một kẻ mới lớn đang thích tỏ ra độc lập. Mới hôm nào thôi con không thể sống thiếu mẹ dù một ngày, vậy mà hôm nay con đã khăng khăng không cho mẹ nắm tay khi ra phố và cau có mỗi khi mẹ khuyên nhủ điều gì đó.

 

Thái độ không thích phụ thuộc và “cuộc chiến đòi độc lập” ấy của con trẻ sẽ mang đến cho bạn cảm giác không mấy dễ chịu. Nó giống như một “hòn đá tảng” ngáng trở mối quan hệ giữa cha mẹ với con cái. Nhưng nếu như con có đáp lại ý định trò chuyện chân thành của bạn bằng tiếng thở dài, bằng tiếng đáp cộc lốc hay thậm chí là tiếng dập cửa thì bạn hãy tin rằng: không chỉ mình bạn rơi vào tình cảnh ấy.

Ứng xử thế nào khi con vào tuổi

Hãy là một “người bạn” chia sẻ cùng con

Tuy cố tỏ ra độc lập, nhưng hơn bao giờ hết chính ở độ tuổi này trẻ đang rất cần đến sự giúp đỡ, định hướng của cha mẹ. Trẻ đang lại phải đối diện với nhiều điều mới mẻ và buộc phải có những quyết định khó khăn liên quan đến tình bạn bè, tình yêu và nhiều mối quan hệ khác. Bởi vậy những lời khuyên đúng đắn của cha mẹ lúc này rất cần thiết. Vấn đề là làm thế nào để những lời khuyên bảo ấy không như “nước đổ đầu vịt”.

Những bí quyết trò chuyện

Các nhà tâm lý vẫn khuyên: nếu muốn được lắng nghe, bạn cần trò chuyện một cách bình tĩnh, không cáu giận, lời lẽ không nên nhuốm màu buộc tội, phê phán hay làm tổn thương đối phương. Ngoài ra nếu bạn cứ tua đi tua lại một “bài ca không quên” thì kêt quả cuộc trò chuyện với trẻ sẽ là con số không tròn trĩnh!

Chị An, mẹ của Tùng, cậu học trò 13 tuổi kể: Năm ngoái, gia đình tôi chuyển nhà và con trai cũng phải chuyển trường. Ở trường cũ con là học trò xuất sắc, các cô giáo rất quý con nên hay bỏ qua cho con những chuyện như để tóc dài, ăn mặc “bụi”… Nhưng khi sang trường mới, mái tóc lù xù và chiếc quần jean cạp trễ của Tùng đã gây cho cô chủ nhiệm ấn tượng không tốt. Chuyện cậu đi học trễ, quên sách vở, tự do phát biểu “quan điểm”… trước đây không bị để ý thì nay lại là nguyên do khiến cậu bị điểm kém. Sơ kết giữa kỳ I, điểm các môn khác của của Tùng đều trên tám phảy, riêng môn tiếng văn (do cô chủ nhiệm dạy) thì cậu chỉ được sáu phảy! Tôi đã nhiều lần khuyên con nên khiêm tốn hơn, lễ độ hơn và phải tôn trọng cô giáo, nhưng vô ích.

Mãi đến dịp Tết dương lich, khi cả nhà đi chơi xa, tôi mới có cơ hội tỉ tê với con rằng con thử đặt mình vào địa vị của cô chủ nhiệm đi, lớp cô đang nề nếp thế thì xuất hiện một học trò mới đầu tóc bù xù, quần áo khác người. Cô chưa biết con học hành thế nào nhưng vẻ ngoài ấy kết hợp với chuyện con quên vở, đi trễ đã khiến cô khó chịu. Nếu con là cô con sẽ ứng xử thế nào? Tùng im lặng một lúc rồi đáp: “Được rồi, để con tính”. “Để con tính” là một sự tiến bộ vượt bậc, trước kia nó còn không thèm nghe chứ đừng nói là suy nghĩ về những điều tôi nói! Và sau đó là một sự lột xác: con trai ra tiệm cắt tóc cho gọn hơn và đề nghị mẹ mua cho mấy cái quần mới để mặc đi học. Ít lâu sau, con còn xin tiền để mua quà tặng sinh nhật cô giáo. Trong buổi họp phụ huynh cuối kỳ I cô chủ nhiệm nói với tôi rằng con trai đã tiến bộ vượt bậc, môn văn đã vươn lên tám phẩy và đạt danh hiệu học sinh giỏi.

Bài học rút ra từ cầu chuyện của chị An là khi con đã lãnh hậu quả do cách ứng xử của mình, bạn không cần phê phán con thêm nữa. Chỉ cần gieo vào đầu con nỗi băn khoăn: “Mình hành động như vậy có đúng không?” là bạn đã thành công rồi. Khi đã được định hướng, con sẽ tự suy ngẫm và hoàn toàn có thể đưa ra những quyết định đúng đắn. Vâng, là quyết định của chính con chứ không phải bị người lớn ép, đó là điều hết sức rất quan trọng.

Muốn con để tâm đến những lời khuyên của mình, cha mẹ hãy:

– Nói một cách ngắn gọn, rõ ràng, không chỉ trich, kết án. Và đừng quên: trẻ rất khó hào hứng với những cuộc trò chuyện dài dòng, mông lung.

– Cho trẻ tự quyết định. Hãy cùng con bàn luận các phương án khác nhau, nhưng nếu con chọn phương án mà bạn thấy khó khả thi (muốn ngủ dạy trễ hơn và cam đoan chỉ cần 10 phút để chuẩn bị đến trường!), thì cứ để con thử. Bạn không muốn con sai lầm ư? Nhưng đôi khi cần để con mắc sai lầm thì con mới thật sự thấm thía. Khi đã thử và thấy rõ là bất ổn thì con phải tự thay đổi thôi.

– Nói đúng lúc, đúng chỗ. Hãy chọn thời điểm nào con dễ lắng nghe nhất để trò chuyện (tùy từng trẻ có thể là trong giờ ăn, trước khi đi ngủ hay phải chờ đến ngày nghỉ cuối tuần). Nếu chủ đề có vẻ “nóng” thì cần phải đợi đến lúc cả hai đều bình tâm. Sự bực bội sẽ đầu độc suy nghĩ của bạn, hơn nữa thời gian sẽ khiến bạn nhìn nhận sự việc một cách khách quan hơn, và cuộc trò chuyện sẽ khôn ngoan hơn.

– Khéo lồng ghép những lời khuyên của bạn vào trong những câu chuyện hàng ngày một cách tự nhiên, khi đó cơ hội được con lắng nghe sẽ tăng lên gấp bội.

 Nguồn: Meyeucon

Khi nào con tự đi học một mình…?

Cũng như bao bà mẹ công sở khác ở thành phố, chuyện đưa đón con đến trường là một trong những việc quan trọng đến độ nếu không giải quyết được nó, sẽ chẳng yên tâm mà làm được gì.

 

Mới đây, một chương trình truyền hình thực tế đã quay cảnh các bé 3-4 tuổi tự đi ra đường, đến siêu thị, mua hàng hóa giúp bà và mẹ. Các bà mẹ thích thú xem chương trình nhưng nếu hỏi có dám để cho con tự đi như thế một mình, không có ai đi đằng sau, mình chắc chắn chẳng bà mẹ nào dám gật đầu. Dưới 6 tuổi, kể cả đã thuộc đường, cho con tự đi bộ là chuyện gần như tuyệt đối không xảy ra.

 

Những năm đầu cấp 1, nếu nhà rất gần trường thì cảnh ông bà, bố mẹ dắt con đi học vẫn là chuyện thường thấy. Cho đến lớp 4-5, may ra các mẹ mới dám mon men cho các con tự đi bộ nếu nhà cách trường vài trăm mét. Ngoài chuyện an toàn giao thông, nỗi lo con đi lạc, con bị bắt cóc… thường trực trong tâm trí nên các bà mẹ cẩn thận chỉ dám nhờ ông bà, người thân chứ cũng không dám nhờ xe ôm chở con đi.

Đưa đón con đi học còn là một niềm vui không ngày nào giống ngày nào của các bà mẹ. Con ngồi sau, vòng tay ôm, ấp má vào lưng áo mỏng của mẹ, líu lo chuyện giấc mơ đêm qua, chuyện hôm nay ở lớp. Khi con bước xuống xe, hòa cùng các bạn khác, mẹ đến văn phòng là mẹ đã thấy nôn nao. Đôi khi con cũng phụng phịu vì còn ngái ngủ mà phải đi học sớm. Chiều đến, khi đón con, niềm vui thấy con chạy ào tới, khoe điểm 10 hay buồn bã kể chuyện tranh cãi với bạn, chuyện hôm nay ở lớp trót làm cô phật lòng… mẹ cũng vui buồn theo câu chuyện của con và thời gian từ nhà tới trường cùng con là khoảng thời gian để mẹ con tranh thủ chuyện trò. Cũng vì niềm vui ấy mà nhiều mẹ luôn muốn tự đưa con đi học cho dù có vất vả hơn.

Để con tự đi xe đạp đi học một mình từ những năm đầu tiên của cấp 2 là chuyện khá căng thẳng. Mẹ quyết định cho con tự đi học từ lớp 8. Ngày đầu, hai mẹ con cùng chạy xe, mẹ đi xe honda bên ngoài, con đạp xe chầm chậm bên trong. Khúc nào qua đường đông, mẹ đi vòng bên ngoài, con dắt bộ bên trong… Cứ như thế, hơn một tuần sau thì để con tự đi một mình.

Chuyện tự đi học, ngoài việc giảm gánh nặng công việc, đi lại trong ngày cho mẹ, còn tăng đáng kể sự tự lập của con.

Sau giờ học, con ra siêu thị mua rau, mua xà bông, thỉnh thoảng ghé thăm ông bà ngoại hay đi đóng luôn tiền điện thoại. Con dần dần trở thành một người chia sẻ với mẹ về cuộc sống chứ không chỉ công việc.

Cả tháng đầu, con cứ dắt xe ra là mẹ vẫn cồn cào lo lắng, cho đến khi thấy cổng mở lách cách và con về mới thầm thở phào dù biết giờ con đi hay về đều là giờ cấm xe tải, nhưng ô tô, xe gắn máy như mắc cửi, đường sá đông người lớn còn sợ, bảo để con đi mà mẹ không lo sao được. Dần dần, nỗi lo còn vướng vất nhè nhẹ, chỉ trở nên rõ rệt, xốn xang khi con đi quá thời gian dự kiến, kiểu như chỉ khoảng 15 phút sao đến giờ nửa tiếng vẫn chưa thấy?

Tập cho con từng bước đi một mình vào lúc con chập chững hay tập cho con tự tham gia giao thông bằng xe đạp cũng chẳng khác nhau là mấy. Chỉ có điều, khi con chập chững tập đi, nếu con ngã mẹ cũng là người dang tay kịp đỡ con đứng dậy ngay lúc ấy, con vẫn ở trong tầm mắt mẹ. “Khi nào mẹ không còn lo lắng nếu con tự đi một mình?”.

 

Câu trả lời sẽ là không khi nào cả. Mình cũng như bao bà mẹ khác, sẽ còn lo lắng suốt cuộc đời khi con vượt khỏi tầm mắt, khi không ở bên cạnh con. Nhưng con cần lớn và để con tự bước vào cuộc sống. Bước đầu tiên là tập cho con tự đi đến trường.

Các bà mẹ đừng lo lắng quá nhiều nhé. Con chúng ta cũng cần được tự lập và lớn khôn.

 Nguồn: Cha, mẹ & con

Cách dạy cháu sai lầm của ông bà nội

 

Trước kia, bố Bin vẫn thường khen con trai có tính “quảng đại” vô cùng. Bin rất thích trẻ con, cứ có đồ ăn là chia hết cho đứa trẻ này lẫn đứa trẻ khác. Có lần, hai bố con đi dạo thì gặp một em bé ngồi vạ vật ở góc đường. Thằng bé lớn hơn Bin 1 – 2 tuổi, chắc là đang đứng chờ mẹ bán vài gói tăm bông cho khách. Thấy Bin ăn gói bim bim to, thằng bé nhìn chằm chặp và nuốt nước miếng ừng ực. Bố chưa kịp nói gì thì Bin đã nhanh nhảu: “Anh ăn không, cho anh này”. Nói rồi, Bin chạy ra bốc một nắm bim bim thật to đưa cho thằng bé kia. Bố Bin nhìn con mà thầm tự hào lắm.

Thế mà chỉ sau hai tháng, Bin trở thành đứa trẻ ki bo ngoài sức tưởng tượng của bố. Không chia đồ ăn cho bạn đã đành, Bin còn luôn thắc thỏm một nỗi lo lắng: “Các bạn ăn hết của Bin đấy”. Kể cả đồ chơi cũng thế. Nếu như trước đây Bin thường mang hết làn đồ chơi này đến làn đồ chơi khác đổ ra nền nhà cho các bạn chơi thì nay Bin chỉ cho các bạn chơi mấy cái ô tô long bánh hoặc mấy thứ đồ chơi đã hỏng. Bố hỏi thì Bin bảo: “Các bạn chơi toàn phá của Bin thôi, hỏng hết đồ chơi, phí lắm, tốn tiền mua”.

Cho đến ngày nghỉ phép bố Bin mới hiểu tại sao con trai ngày càng trở nên “giữ của” đến vậy.

Từ một đứa trẻ rất thảo, Bin dần trở nên ki bo chỉ vì những lời dạy vô tình của ông bà

Bin càng lớn càng lười ăn, cứ đến bữa là lảng tránh, ông bà cho Bin ăn cũng phát mệt. Bin ngậm rất lâu hoặc nhai mãi không nuốt. Mỗi lần như vậy, ông bà thường nhắc: “Bin nuốt đi, ăn nhanh lên không là các bạn sang ăn hết bây giờ. Các bạn ăn tham lắm nhé, không phần Bin đâu”. Thế là Bin nhai vội vã rồi nuốt để ăn miếng khác. Và miếng khác lại ngậm, ông bà lại nhắc…

Đồ chơi cũng thế, Bin có thói quen để đồ chơi bừa bãi và không bao giờ thu dọn dù ông bà có nhắc nhở bao nhiêu lần. Thế là ông bà lại nghĩ là một “chiêu”: Mỗi lần muốn Bin dọn đồ chơi, ông bà lại nói: “Kìa thằng cu Tí sang lấy đồ chơi của Bin kìa, Bin dọn nhanh lên, cất đi không nó lấy mất”. Hoặc “Úi các bạn sang xin đồ chơi của Bin kìa, các bạn chơi phá lắm, hỏng hết đồ chơi, phí tiền của bố mẹ Bin mua lắm, cất đi mau”. Thế là Bin sợ bạn lấy hoặc chơi mất đồ chơi liền vội vàng cất đi thật nhanh.

Dần dần, Bin trở thành đứa trẻ ki bo.

Thực ra, nếu không có sự “nhồi nhét” liên tiếp của ông bà nội về chuyện “các bạn ăn hết cơm hoặc chơi hết đồ chơi của Bin” thì Bin đã không phải là đứa trẻ keo kiệt đến vậy. Vì Bin chưa ý thức được đâu là đúng, đâu là sai, Bin chỉ biết nghe theo lời người lớn và tin rằng người lớn nói đúng.

Ông bà nội nói những câu mang tính “đe dọa” đến quyền lợi của Bin làm cho Bin cứ nghĩ rằng các bạn đang tranh những gì thuộc về mình nên Bin lo sợ. Chính tâm lý sợ hãi đó đã tạo cho Bin suy nghĩ phải “giữ của”, không được để các bạn tiếp xúc những thứ thuộc về mình. Và Bin trở nên ích kỉ từ lúc nào mà không biết.

Điều này sẽ vô cùng nguy hiểm với Bin nói riêng cũng như với trẻ em nói chung. Ngay từ nhỏ, trẻ đã được “huấn luyện” để hình thành thói ích kỉ thì thói quen này sẽ theo trẻ tới tận khi lớn lên và từ đó trẻ sẽ có ít bạn bè, phải sống cuộc sống chỉ biết làm sao để bảo toàn mọi thứ thuộc về mình… Vô tình nó cũng làm ảnh hưởng nhân cách của trẻ, khiến trẻ không bao giờ có được tính bao dung và biết giúp đỡ người khác.

Sai lầm của bố mẹ biến con thành “gà công nghiệp”

Là một cặp vợ chồng hiếm muộn, sau 6 năm kết hôn, chị Nguyễn Thu Hà (Lê Trọng Tấn, Hà Nội) mới có con đầu lòng. Cháu trai chào đời trong sự hân hoan của gia đình hai bên. Chính vì thế, cậu bé được “nâng như nâng trứng, hứng như hứng hoa” từ nhỏ cho đến lớn. Đến tuổi tập đi, chị vẫn ẵm trên tay. Đơn giản chỉ vì chị sợ con trai cưng té ngã. Chị cũng hạn chế cho bé chơi với bọn trẻ hàng xóm vì sợ con mình bị chúng bắt nạt.

Sống trong vòng “bao bọc” quá “kín kẽ” của ông bà, bố mẹ nên dù đã 20 tuổi, cậu chẳng phải “động tay” làm bất cứ việc gì. Cả thời cấp 3, đi học có mẹ đưa đón. Lên đại học, cậu cũng chỉ biết mỗi đường đi từ nhà đến trường. Quần áo cũng mẹ mua, mẹ giặt là, đi cắt tóc cũng mẹ dẫn đi. Bất kể việc gì cậu cũng “gọi mẹ”. Đi lạc đường, cậu gọi điện về nhà “cầu cứu” mẹ. Chị chia sẻ: “Lớn từng này tuổi rồi mà con tôi chẳng biết gì. Cách giáo dục của tôi khiến nó trở thành “gà công nghiệp”, đến nỗi giờ khó mà có thể thả ra “ngoài đời” được”.

Nhiều đứa trẻ chỉ biết học kiến thức mà thiếu kỹ năng sống,

(ảnh minh họa)

Cùng chung tâm trạng với chị Hà, chị Phạm Hồng Hạnh (Đội Cấn, Hà Nội) cũng tâm sự: “Con gái mình từ nhỏ đến lớn chưa bao giờ động tay vào bất cứ việc gì. Giờ nó sắp đến tuổi lấy chồng rồi  mà chẳng biết một chút gì về nữ công gia chánh hay chăm sóc bản thân. Nhà có giỗ chạp, con bé loay hoay chẳng biết làm gì. Tôi bị các cô em dâu “nói mát” đến “rát tai”. Giờ con bé lại không thích tiếp xúc hay đi đâu vì tự ti, thấy mình vụng về”.

“Gà gô” dễ bị “đưa vào tròng”

Trong một lần đi chơi với bạn, “cậu quý tử” nhà chị Hà đi “biệt tăm” mất mấy ngày. “Truy lùng” mãi, gia đình chị mới phát hiện cậu đang “tá túc” ở phòng trọ người bạn. Số là cậu bị bạn bè xấu rủ đánh tá lả, bị “vặt” hết tiền và “đi tong” cả chiếc điện thoại nên không dám về nhà. “Sự cố” này khiến cả nhà chị “tỉnh ngộ”, con trai chị đã 20 tuổi mà “ngô nghê” chẳng khác gì đứa trẻ. “Cũng may là chưa có chuyện gì nghiêm trọng nhưng tôi càng ngày càng lo. Giá như mình bao bọc con ít hơn, cho nó nghịch ngợm một chút, phá một chút, cho nó vấp ngã một vài lần thì giờ lại yên tâm hơn”, chị Hà nói.

Trường hợp của chị Hà chỉ là “hạt cát trên sa mạc” minh chứng cho hậu quả “tàn khốc” của việc “ủ” con trong “lồng kính”. Tốt nghiệp đại học từ tháng 6 năm ngoái, nhưng đến giờ Nguyễn Thùy Dung (Đống Đa, Hà Nội) vẫn không thuyết phục được bố mẹ mua xe máy cho để đi làm. Bởi ông bà sợ con “chân yếu tay mềm” không lái xe hay làm chủ tốc độ được. Thậm chí, lúc Dung mạnh dạn đề xuất sẽ tự đi làm bằng xe bus thì cũng bị cha mẹ gạt phắt, với lý do đi xe bus dễ bị móc túi, không có ghế ngồi phải đứng mỏi chân. “Hồi trước, có công ty nhận mình rồi nhưng bố mẹ không cho đi làm vì xa nhà quá. Suốt ngày mẹ ở nhà coi. Mình thấy mệt mỏi lắm, đôi khi ấm ức muốn khóc”, cô gái trẻ tâm sự.

Cũng từ những tình huống “dở khóc dở cười” như thế mà khái niệm “kỹ năng sống” thời gian gần đây được nhắc đến nhiều. Theo các chuyên gia, kỹ năng sống là tập hợp các kỹ năng mà con người sử dụng để xử lý những vấn đề, câu hỏi thường gặp trong cuộc sống hàng ngày. Tuy nhiên, các bậc cha mẹ không chú ý dạy kỹ năng sống cho con. Họ chỉ chú tâm dạy con kiến thức với mục tiêu cuối cùng là đỗ đạt, điểm cao.

Bàn luận về vấn đề này, Tiến sĩ giáo dục Nguyễn Thụy Anh cho biết: “Đứa trẻ từ khi mới được sinh ra đã bắt đầu học kỹ năng như: thở, nhìn, nghe, dùng tay nắm bắt, cách tự phục vụ bản thân, kỹ năng ứng xử, kỹ năng đối phó với nhiều tình huống trong cuộc sống… Nếu thiếu nhiều kỹ năng đơn giản để sống sót thì một người thông minh, học giỏi bỗng nhiên thuộc vào nhóm nguy cơ cao rơi vào trầm cảm, không điều chỉnh được tâm lý của mình hoặc rơi vào hoàn cảnh nợ nần, lô đề, cầm đồ… Nếu đến lúc việc đã rồi mới tá hỏa thì quá muộn”.

Theo chuyên gia này, hiện nay tồn tại thực tế, nhiều phụ huynh vô tình ngăn cản việc học kỹ năng của trẻ bằng cách làm thay cho con quá nhiều việc. Trẻ có ăn chậm, rơi vãi lung tung đó cũng là một cách giúp trẻ trải nghiệm. Vì thế, nếu cha mẹ làm thay con là đã tước đi của con cơ hội tự chăm lo cho bản thân. “Một bộ phận giới trẻ có biểu hiện sống ích kỷ, thiếu quan tâm đến người khác cũng là điều dễ hiểu. Chính vì vậy, các bậc cha mẹ cần quan tâm, giáo dục, xây dựng cho con mình các kỹ năng sống một cách sâu sắc, biết quan tâm đến mọi người trong cả suy nghĩ và hành động”, TS Anh nói.

Bao bọc con thái quá dễ thành hại con

PGS.TS Võ Thị Minh Chí, Trung tâm nghiên cứu tâm lý học, sinh lý lứa tuổi, Đại học Sư phạm Hà Nội cho rằng: Việc nuông chiều con cái một cách thái quá đều dẫn đến làm hỏng con. “Con sẽ trở nên thụ động, khó có thể hoà nhập được với môi trường xung quanh. Nếu con ngã thì hãy động viên con tự đứng dậy bằng chính đôi chân của mình.

 

Các nhà tâm lý và bác sỹ đã chỉ ra rằng, những bé được chăm sóc thái quá thường sống khép kín, đời sống tinh thần nghèo nàn, phát triển kĩ năng chậm chạp và sức khoẻ thường không được tốt do có sức đề kháng yếu”.

Kiểu dạy con của bố nóng tính

Cu Bon 3 tuổi khép nép đứng sát cánh cửa, miệng méo xệch, mếu máo, muốn khóc mà không dám phát ra tiếng.

Anh Hùng gầm gừ: “Mày muốn chết hả con? Nhặt hết đồ chơi vào mau rồi ngồi ra kia ăn hết bát cơm đi”. Lúc này chị Hằng – mẹ Bon mới lật bật chạy từ trong bếp ra. Thấy mẹ, thằng bé ôm chầm lấy, lúc này nó mới dám òa lên khóc nức nở.

Cảnh tượng này không còn lạ gì ở nhà Bon. Bố Bon đi làm thì chớ, về đến nhà là thế nào cũng gây chuyện ầm ĩ cả nhà. Mà người làm bố Bon bực mình nhất bao giờ cũng là Bon.

Bố Bon vốn nóng tính, chưa nói đã quát. Đã vậy lại dễ bực mình. Còn Bon thì tính tình mải chơi, hay bày bừa đồ chơi và đặc biệt luôn tảng lờ những gì bố mẹ nói. Không ít lần, bố đi làm về, người vô cùng mệt mỏi mà nhìn nhà cửa bừa bãi như “chiến trường”, bố nhắc Bon dọn đồ chơi vào nhưng cu cậu tỏ ra như không nghe thấy bố nói gì, thế là bố lại quát tháo ầm ĩ làm Bon… xanh mắt. Có lần khác, Bon vừa ăn cơm vừa xem tivi, xúc được một miếng cơm lại để bát xuống đất, bố đi qua không chú ý đá bay cả bát cơm vào góc nhà. Bố bực quá quát, Bon lại thút thít mà không dám khóc to…

Những lúc như vậy, Bon nhìn bố như nhìn… cọp. Bố quát, Bon sợ nhưng cũng không dám khóc to. Chỉ đến khi mẹ bế cu cậu mới òa lên như để giải tỏa.

 

Khỏi phải nói, Bon sợ bố đến thế nào. Chỉ cần có bóng dáng bố ở nhà là Bon đã ngồi nghiêm chỉnh một chỗ. Nhưng dù có cố gắng đến mấy thì Bon vẫn bị bố mắng không vì tội này thì tội khác. Dần dần, Bon tỏ ra không yêu bố. Những lần bố gọi cu cậu ra bố bế, Bon đều lảng tránh. Tối đến đi ngủ, Bon đòi nằm cạnh mẹ chứ không nằm cạnh bố. Mẹ có hỏi thì Bon thật thà: “Tại bố toàn mắng con, con sợ bố đánh chết”.

Những lúc như vậy, bố Bon lại xuýt xoa nói rằng bố làm vậy chỉ vì muốn con ngoan hơn, không nghịch ngợm nữa… Nhưng Bon thì quả quyết: “Mẹ vẫn bảo con ngoan mà, mẹ có dọa giết con đâu”.

Có thể nói, trong hai người bố hoặc mẹ, có một người có cái uy để con biết mà sợ cũng là điều tốt. Nhưng để con sợ đến nỗi lấm lét, không dám gần gũi thì có thể lại là sai lầm của bố mẹ.

Vẫn biết công việc mệt mỏi khiến các bậc cha mẹ khó kiên nhẫn được với con khi về nhà, nhưng điều đó không có nghĩa là mọi bực tức có thể trút lên đầu con, hoặc chỉ cần một sai lầm nhỏ của con cũng làm ầm lên. Trẻ con còn nhỏ rất dễ bị tổn thương và chưa phân biệt được bố mẹ mắng vì ghét con hay đơn giản chỉ vì tính bố mẹ như vậy. Cho nên, để dạy con nghe lời, thay vì chỉ biết dọa nạt, quát mắng, bố mẹ hãy thử làm theo những cách sau đây xem sao:

– Tuyệt đối không nên mắng con bằng những câu, những từ ngữ nặng lời, bởi tâm hồn con trẻ rất nhạy cảm, dễ bị tổn thương.

– Nhẹ nhàng phân tích, chỉ ra cho con cái biết rằng chúng đã sai ở đâu, phải làm như thế nào thì mới tốt, mới đúng. Không nên mắng con thậm tệ, nhất là trước mặt người khác.

– Khi con cái biết sửa chữa, đừng quên dành tặng con những lời khen ngợi. Tạo sự gần gũi, thường xuyên trò chuyện để lắng nghe, hiểu con cái hơn và có sự uốn nắn kịp thời, đúng đắn khi con mắc

 

Tổng kết về lớp hướng dẫn: “GIÚP TRẺ TỰ KỶ PHÁT TRIỂN QUA TRÒ CHƠI”

Đáp ứng nhu cầu và mong mỏi của các phụ huynh có con mắc chứng Tự kỷ, Trung Tâm Khuyết tật và Phát tiển (DRD) đã phối hợp cùng Phòng khám Đa khoa Thánh Mẫu tổ chức lớp hướng dẫn: “Giúp trẻ tự kỷ phát triển qua trò chơi”.

Lớp hướng dẫn đã có sự tham dự của 80 phụ huynh có con tự kỷ, giáo viên đặc biệt và các sinh viên chuyên ngành xã hội học và tâm lý học.

Trong 2 ngày thứ 7, 19 và 24 tháng 11 năm 2012, những người tham dự đã được  Chủ nhiệm lớp học, BS. Phạm Ngọc Thanh cung cấp những kiến thức về triệu chứng và cách can thiệp đối với rối loạn tự kỷ. BS Thanh cũng hướng dẫn những mốc phát triển của trẻ bình thường và các dấu hiệu báo động cần phải chú ý theo dõi. BS Thanh và các cộng sự viên ( 2 phụ huynh có con tự kỷ là anh Phạm Ngọc Vượng và chị Nguyễn Thị Kim Tâm cùng 2 giáo viên đặc biệt là cô Phạm Thị Bích Thủy và cô Tôn Như Thi Thơ) cũng chia sẻ với người tham dự thấy tầm quan trọng của trò chơi đối với sự phát triển của trẻ em, cách trẻ tự kỷ chơi và cách thức giúp trẻ phát triển thông qua trò chơi.

Bằng cách phương pháp truyền đạt, thảo luận, xem video, thực hành đóng vai, làm mẫu, những người tham dự đã được cung cấp những kiến thức tổng quát cũng như các kỹ năng chơi với trẻ. Những kiến thức và kỹ năng này sẽ hỗ trợ cho cha mẹ – những người đóng vai trò quan trọng nhất đối với sự phát triển của trẻ – có cách thức tốt hơn nhằm giúp trẻ tự kỷ tiến bộ, tự lập và hòa nhập.

Sau buổi học, những người tham dự được lượng giá kiến thức và đặt câu hỏi, chia sẻ, thảo luận. Các cha mẹ có con tự kỷ cũng được cung cấp các tài liệu và địa chỉ website, email để tiếp tục liên hệ, trao đổi với những nhà chuyên môn về cách thức chăm sóc, giáo dục trẻ tự kỷ.

Lớp hướng dẫn đã kết thúc thành công vào lúc 16g chiều ngày 24/11/2012.

Những dấu hiệu báo động ở trẻ dưới tuổi đi học (Dưới 5)

Những dấu hiệu báo động ở trẻ dưới tuổi đi học (Dưới 5)

    • Chậm hoặc không nói
    • Không tiếp xúc mắt, không ý thức về người khác
    • Không đáp ứng với nét mặt/cảm giác của người khác
    • Không chơi giả bộ, ít hoặc không tưởng tượng
    • Không quan tâm hoặc chơi gần những trẻ cùng trang lứa cách thích hợp
    • Không biết luân phiên
    • Không có khả năng chia sẻ vui thích
    • Khiếm khuyết chất lượng giao tiếp không lời
    • Không chỉ bằng ngón trỏ một đồ vật để người khác nhìn đồ vật
    • Không kiểm soát ánh nhìn chằm chằm
    • Không khởi xướng hoạt động hoặc chơi xã hội
    • Kiểu cách dùng bàn tay và ngón tay bất thường hoặc lặp lại
    • Phản ứng bất thường, hoặc không phản ứng với kích thích giác quan

Tỉ lệ bé trai tự kỷ cao gấp 4 lần bé gái.

Cứ 4 bé trai mắc chứng tự kỷ thì mới có 1 bé gái mắc căn bệnh này. Một số nghiên cứu khác trên thế giới cho thấy cứ 100 em bé thì có 1 trẻ mắc chứng tự kỷ, nếu tính riêng trẻ trai thì 70 em có 1 em bệnh.

Đó là thông tin được BS Phạm Ngọc Thanh, cố vấn Khoa Tâm lý BV Nhi Đồng 1 – TPHCM, đưa ra tại hội thảo chuyên đề về trẻ tự kỷ được Công ty Giá trị sống Kỹ năng sống, Công ty CP Sách và Thiết bị trường học và nhãn hàng đồ chơi Edugames tổ chức sáng 7-10.

Theo BS Thanh, trẻ tự kỷ sẽ bị hạn chế về kỹ năng giao tiếp, ngôn ngữ, hành vi. 70% – 75% trẻ tự kỷ bị chậm phát triển tâm thần; một số lại có trí thông minh bình thường hay vượt trội, nhóm trẻ này thường có thể đi học, làm việc bình thường nhưng dễ bị trầm cảm vì khó kết bạn.
Bệnh có các dấu hiệu nhận biết sớm như không đáp ứng với nụ cười, sự vui tươi lúc 6 tháng tuổi; 9 tháng không bắt chước âm thanh hay biểu hiện nét mặt; 12 tháng không bập bẹ hay vẫy tay và dùng ngón trỏ để chỉ; 16 tháng không nói được từ đơn, 24 tháng không nói được từ đôi; mất ngôn ngữ và khả năng xã hội phù hợp lứa tuổi… Trẻ tự kỷ cần được điều trị để cải thiện kỹ năng xã hội càng sớm càng tốt mà không cần chờ đủ 3 tuổi để có chẩn đoán chắc chắn.
Anh Thư (Báo Người Lao động)